Мақал — нақыл Ñөз. Ол өмірдегі түрлі
құбылыÑты жинақтап түйіп ықшамдап
беріп бір не екі тармақтан тұратын
алдыңғы жолдарында пайымдап Ñоңғы
жолдарында қорытылған ой айтатын
халықтық бейнелі поÑтикалық жанрдың
бір түрі ғаÑырлардан екшеліп жеткен
терең мазмұнды тақырып аÑÑÑ‹ кең Ñөз
мәйегі. Мақалдар көбіне өлең
үлгіÑінде кейде қара Ñөзбен де
айтылады. ҰйқаÑқа (Қайраңы жоқ
көлден без қайырымы жоқ ерден без)
аллитерациÑға (Етігін шешпей ер
шыңаймаÑ) аÑÑонанÑқа (Қатты жерге
қақ тұрар Қайратты ерге бақ тұрар)
құрылады. Мақалдар тура және
ауыÑпалы мағынада қолданылады.
ÐуыÑпалы мағынадағы Ñөздер ішкі
аÑтары бар Ñ‚Ò±Ñ‚Ð°Ñ Ð±Ñ–Ñ€ ойды білдіреді
(Бір жеңнен қол шығар бір жағадан баÑ
шығар) (ЫрыÑқа қарай ұл Ó©Ñер ҚоныÑқа
қарай мал Ó©Ñер) (Ел — ырыÑтың орманы
ер — ырыÑтың қорғаны) (Ер жігіт үш ақ
үй тігеді үш қара үй тігеді).
Мәтел — өзінің негізгі түйіндеуін кеÑіп айтпайтын бір-бірімен кереғар шендеÑтіруі жоқ қорытындыÑÑ‹ тұÑпалды қыÑқа да нұÑқа нақыл Ñөз. Мақалға өте жақын. Мәтел Ñыңар тармақ болып келеді. Сөз Ò¯Ñтемелене келіп мақалға айналады. МыÑалы Қаңбақтан қашÑаң дөңбекке — мәтел. Қаңбақтан қашÑаң дөңбекке жолығаÑың — мақал. Мәтел тура ауыÑпалы аÑтарлы мағынада қолданылады. Мәтел адамның айтқан пікіріне ой қоÑады Ñезімін Ó™Ñерлі де айшықты жеткізеді. Ðқын-жазушылардың ұтымды Ñөздерінің біразы Мақал-Мәтелге айналған: (Ұылымды іздеп дүниені көздеп — Ðбай) (Жалғанды жалпағынан баÑып өтіп — Жамбыл Ñ‚.б.).
MaÒ›al - naÒ›yl soz. Ol Ó©mÑ–rdegÑ– tÒ¯rlÑ– Ò›Ò±bylysty zhinaÒ›tap tÒ¯yÑ–p yÒ›shamdap berÑ–p bir not ekÑ– tarmaÒ›tan tÒ±ratyn aldyÒ£Ò“y zholdarynda payymdap soÒ£Ò“y zholdarynda Ò›orytylÒ“an second aytatyn halyÒ›tyÒ› beynelÑ– poetikalyÒ› zhanrdyÒ£ bir tÒ¯rÑ– Ò“asyrlardan ekshelÑ–p zhetken tereÒ£ mazmÒ±ndy taÒ›yryp ayasy keÒ£ soz mÓ™yegÑ–. MaÒ›aldar kÓ©bÑ–ne Ó©leÒ£ Ò¯lgÑ–sÑ–nde Cade kara de sÓ©zben aytylady. Ò°yÒ›asÒ›a ( "ÒšayraÒ£y zhoÒ› kÓ©lden without Ò›ayyrymy zhoÒ› Erden without") alliteratsiyaÒ“a ( "EtÑ–gÑ–n sheshpey shyÒ£aymas er") assonansÒ›a ( "Òšatty zherge Ò›aÒ› tÒ±rar Òšayratty erge baÒ› tÒ±rar") Ò›Ò±rylady. MaÒ›aldar tour zhane auyspaly maÒ“ynada Ò›oldanylady. Auyspaly maÒ“ynadaÒ“y sÓ©zder Ñ–shkÑ– Astara bar tÒ±tas bir oydy bÑ–ldÑ–redÑ– ( "bir zheÒ£nen Ò›ol shyÒ“ar bir zhaÒ“adan bass shyÒ“ar") ( "YrysÒ›a Ò›aray Ò±l Ó©ser ÒšonysÒ›a Ò›aray small Ó©ser") ( "El - yrystyÒ£ ormany ep - yrystyÒ£ Ò›orÒ“any ") (" Ep zhÑ–gÑ–t Ush ak Ò¯y tÑ–gedÑ– Ush kara Ò¯y tÑ–gedÑ– ").
MÓ™tel - Ó©zÑ–nÑ–Ò£ negÑ–zgÑ– tÒ¯yÑ–ndeuÑ–n kesÑ–p aytpaytyn bir-bÑ–rÑ–men kereÒ“ar shendestÑ–ruÑ– zhoÒ› Ò›orytyndysy tÒ±spaldy Ò›ysÒ›a yes nÒ±sÒ›a naÒ›yl soz. MaÒ›alÒ“a Ó©te zhaÒ›yn. MÓ™tel syÒ£ar tarmaÒ› bolyp keledÑ–. Soz Ò¯stemelene kelÑ–p maÒ›alÒ“a aynalady. Mysaly "ÒšaÒ£baÒ›tan Ò›ashsaÒ£ dÓ©Ò£bekke" - mÓ™tel. "ÒšaÒ£baÒ›tan Ò›ashsaÒ£ dÓ©Ò£bekke zholyÒ“asyÒ£" - maÒ›al. MÓ™tel tour auyspaly astarly maÒ“ynada Ò›oldanylady. MÓ™tel adamnyÒ£ aytÒ›an pÑ–kÑ–rÑ–ne second Ò›osady sezÑ–mÑ–n Ó™serlÑ– de ayshyÒ›ty zhetkÑ–zedÑ–. Akyn-zhazushylardyÒ£ Ò±tymdy sÓ©zderÑ–nÑ–Ò£ bÑ–razy MaÒ›al-MÓ™telge aynalÒ“an ( "Ò°ylymdy Ñ–zdep dÒ¯nienÑ– kÓ©zdep" - Abay) ( "ZhalÒ“andy zhalpaÒ“ynan basyp Ó©tÑ–p" - Zhambyl TB).
Мәтел — өзінің негізгі түйіндеуін кеÑіп айтпайтын бір-бірімен кереғар шендеÑтіруі жоқ қорытындыÑÑ‹ тұÑпалды қыÑқа да нұÑқа нақыл Ñөз. Мақалға өте жақын. Мәтел Ñыңар тармақ болып келеді. Сөз Ò¯Ñтемелене келіп мақалға айналады. МыÑалы Қаңбақтан қашÑаң дөңбекке — мәтел. Қаңбақтан қашÑаң дөңбекке жолығаÑың — мақал. Мәтел тура ауыÑпалы аÑтарлы мағынада қолданылады. Мәтел адамның айтқан пікіріне ой қоÑады Ñезімін Ó™Ñерлі де айшықты жеткізеді. Ðқын-жазушылардың ұтымды Ñөздерінің біразы Мақал-Мәтелге айналған: (Ұылымды іздеп дүниені көздеп — Ðбай) (Жалғанды жалпағынан баÑып өтіп — Жамбыл Ñ‚.б.).
MaÒ›al - naÒ›yl soz. Ol Ó©mÑ–rdegÑ– tÒ¯rlÑ– Ò›Ò±bylysty zhinaÒ›tap tÒ¯yÑ–p yÒ›shamdap berÑ–p bir not ekÑ– tarmaÒ›tan tÒ±ratyn aldyÒ£Ò“y zholdarynda payymdap soÒ£Ò“y zholdarynda Ò›orytylÒ“an second aytatyn halyÒ›tyÒ› beynelÑ– poetikalyÒ› zhanrdyÒ£ bir tÒ¯rÑ– Ò“asyrlardan ekshelÑ–p zhetken tereÒ£ mazmÒ±ndy taÒ›yryp ayasy keÒ£ soz mÓ™yegÑ–. MaÒ›aldar kÓ©bÑ–ne Ó©leÒ£ Ò¯lgÑ–sÑ–nde Cade kara de sÓ©zben aytylady. Ò°yÒ›asÒ›a ( "ÒšayraÒ£y zhoÒ› kÓ©lden without Ò›ayyrymy zhoÒ› Erden without") alliteratsiyaÒ“a ( "EtÑ–gÑ–n sheshpey shyÒ£aymas er") assonansÒ›a ( "Òšatty zherge Ò›aÒ› tÒ±rar Òšayratty erge baÒ› tÒ±rar") Ò›Ò±rylady. MaÒ›aldar tour zhane auyspaly maÒ“ynada Ò›oldanylady. Auyspaly maÒ“ynadaÒ“y sÓ©zder Ñ–shkÑ– Astara bar tÒ±tas bir oydy bÑ–ldÑ–redÑ– ( "bir zheÒ£nen Ò›ol shyÒ“ar bir zhaÒ“adan bass shyÒ“ar") ( "YrysÒ›a Ò›aray Ò±l Ó©ser ÒšonysÒ›a Ò›aray small Ó©ser") ( "El - yrystyÒ£ ormany ep - yrystyÒ£ Ò›orÒ“any ") (" Ep zhÑ–gÑ–t Ush ak Ò¯y tÑ–gedÑ– Ush kara Ò¯y tÑ–gedÑ– ").
MÓ™tel - Ó©zÑ–nÑ–Ò£ negÑ–zgÑ– tÒ¯yÑ–ndeuÑ–n kesÑ–p aytpaytyn bir-bÑ–rÑ–men kereÒ“ar shendestÑ–ruÑ– zhoÒ› Ò›orytyndysy tÒ±spaldy Ò›ysÒ›a yes nÒ±sÒ›a naÒ›yl soz. MaÒ›alÒ“a Ó©te zhaÒ›yn. MÓ™tel syÒ£ar tarmaÒ› bolyp keledÑ–. Soz Ò¯stemelene kelÑ–p maÒ›alÒ“a aynalady. Mysaly "ÒšaÒ£baÒ›tan Ò›ashsaÒ£ dÓ©Ò£bekke" - mÓ™tel. "ÒšaÒ£baÒ›tan Ò›ashsaÒ£ dÓ©Ò£bekke zholyÒ“asyÒ£" - maÒ›al. MÓ™tel tour auyspaly astarly maÒ“ynada Ò›oldanylady. MÓ™tel adamnyÒ£ aytÒ›an pÑ–kÑ–rÑ–ne second Ò›osady sezÑ–mÑ–n Ó™serlÑ– de ayshyÒ›ty zhetkÑ–zedÑ–. Akyn-zhazushylardyÒ£ Ò±tymdy sÓ©zderÑ–nÑ–Ò£ bÑ–razy MaÒ›al-MÓ™telge aynalÒ“an ( "Ò°ylymdy Ñ–zdep dÒ¯nienÑ– kÓ©zdep" - Abay) ( "ZhalÒ“andy zhalpaÒ“ynan basyp Ó©tÑ–p" - Zhambyl TB).
Show More >
Мақал мәтелдер
Loading...
